Blog | Villaggio ENI: een moderne utopie in de schaduw van de Winterspelen

Zeventig jaar na de Olympische Winterspelen die de vallei van Cortina d’Ampezzo op de wereldkaart zetten, staat de regio opnieuw in de schijnwerpers met Milano Cortina 2026. Een mooi moment om even stil te staan bij een bijzonder stukje architectuur in de omgeving: Villaggio ENI. Oliemaatschappij ENI creëerde hier een modernistisch vakantieoord voor haar werknemers en hun gezinnen. Het resultaat is een visionair sociaal-architecturaal project dat werd ontworpen door Edoardo Gellner in samenwerking met Carlo Scarpa en dat vandaag een tweede leven beleeft dankzij artistieke initiatieven en de mogelijkheid om er te overnachten.

La dolce Dolomita!

In de jaren ’50 brak in Italië een periode van ongekende economische bloei aan. Steeds meer Italianen gingen op vakantie, Fiats en Vespa’s snorden over de snelwegen en resorts schoten als paddenstoelen uit de grond. Het was in die periode dat Enrico Mattei, ondernemer en oprichter van oliemaatschappij ENI, architect Edoardo Gellner de opdracht gaf om een unieke vakantiebestemming te ontwerpen. Dat moest een plek worden waar iedereen die voor zijn bedrijf werkte ‒ van directieleden tot arbeiders ‒ twee weken lang met hun gezin gratis kon genieten van vakantie in de natuur.


Hoog in de vallei van het rustige, relatief onbekende Borca di Cadore werd met lokaal hout, beton en steen een reeks verblijven in strakke Bauhaus-stijl gebouwd. De 270 villa’s werden vrolijk ingericht met opvallende accenten in rood, blauw en geel, en toegewezen op basis van de grootte van elk gezin. Wat ooit een kaal terrein was, transformeerde al snel tot een bruisend dorp. Het complex bood alles wat een vakantieparadijs nodig had: van winkel, skilift, spa, kinderclub, tennis- en bowlingbanen en zelfs een gezellige bar tot een kerk. In 1957 namen de eerste werknemers samen met hun gezinnen intrek in hun visionaire vakantieoord.

Modernistische architectuur

Villaggio ENI moest een unieke plek worden waar architectuur, natuur en sociale visie samenkwamen. Voor Gellner was dit project een kans om zijn reputatie te versterken, met als hoogtepunt de bouw van de kerk in samenwerking met de Venetiaanse architect en vriend Carlo Scarpa. Het resultaat is een meesterlijke samensmelting van Gellners rationele, modernistische lijnen met Scarpa’s kenmerkende artistieke flair: subtiele decoratieve details, verfijnde materiaalkeuze en een gevoel voor licht en ruimte dat de religieuze beleving versterkt.

Overnachten in Villaggio ENI

In 1962 kwam Enrico Mattei om het leven bij een vliegtuigongeluk, waardoor de verdere uitbreiding van Villaggio ENI werd stopgezet. Het dorp bleef nog een tijd in gebruik als vakantieoord, maar in 1992 vertrokken de laatste gasten en acht jaar later werd het complex verkocht. Een deel van de villa’s kwam in particulier bezit, andere werden door architectuurliefhebbers zorgvuldig gerestaureerd in hun oorspronkelijke staat en in enkele is het zelfs mogelijk om te overnachten.


In 2011 nam kunstorganisatie ‘Dolomiti Contemporanee’ het initiatief om het dorp nieuw leven in te blazen. Deze organisatie ontfermt zich over de herwaardering van vervallen locaties in de Dolomieten en transformeerde met het project ‘Progetto Borca’ het voormalige vakantiepark tot een creatieve thuisbasis voor kunstenaars, architecten, ontwerpers en fotografen. Dankzij dit initiatief blijven Gellners visionaire ideeën ook vandaag springlevend, en blijft Villaggio ENI een bijzondere schakel tussen verleden en hedendaagse cultuur in de Dolomieten.

Fotografie: Stefan Giftthaler - Aldo Ballo - Luciano Paselli